Çalışma hayatında sağlığını tehdit eden en görünmez riskler, soluduğun tozlar ve temas ettiğin kimyasallardır. Bu rehberde, riskli çalışma ortamlarında seni tam koruma altına alacak ekipmanların neler olduğunu, bu donanımları hangi sırayla giymen gerektiğini ve seçim yaparken nelere dikkat etmen gerektiğini detaylıca öğreneceksin. Daha fazlası İşin Olsun Blog’ta!
Tozlu ve kimyasal ortamlarda korunmanın temel yolu, risk analizine uygun Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) seçimi ve bu ekipmanların sızdırmazlık sağlayacak şekilde vücuda doğru uygulanmasıdır. Özellikle kimyasal dirençli tulumlar, tam yüz maskeleri ve iş güvenliği eldivenleri, maruziyet riskini %98’e kadar azaltabilir. Doğru sıralama ile giyilen bir donanım, hem fiziksel yaralanmaları önler hem de uzun vadeli meslek hastalıklarının önüne geçer.
Hayalindeki işi bulmak için isinolsun.com platformunu sık sık ziyaret edebilirsin.
Koruyucu ekipman nedir?
Koruyucu ekipman, çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal veya biyolojik risklerin vücuduna zarar vermesini engellemek için tasarlanmış özel donanımlardır. Temel olarak seninle tehlike arasında güvenli bir bariyer oluşturur. Bu ekipmanlar; baş, göz, kulak, el, ayak ve solunum yollarını koruyan geniş bir yelpazeyi kapsar.
Güncel 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, koruyucu donanımlar sadece bir aksesuar değil, yasal bir zorunluluktur. Bu donanımların “CE” sertifikalı olması ve risk türüne (toz, gaz, sıvı sıçraması vb.) özel üretilmesi gerekir.
| Ekipman Türü | Koruma Amacı | Kullanım Alanı |
| FFP2 / FFP3 Maskeler | İnce toz ve partiküller | İnşaat, mermer, maden |
| Kimyasal Tulum (Tip 4/5/6) | Sıvı ve gaz sızdırmazlığı | Laboratuvar, ilaç sanayi, boya |
| Nitril Eldivenler | Kimyasal direnç ve temas koruması | Temizlik, atölye, kimya |
| Tam Yüz Maskesi | Göz ve solunum yollarını aynı anda koruma | Yoğun gazlı ortamlar |
Koruyucu ekipman giymesi sırası nasıl olmalı?
Koruyucu ekipmanları giyerken izlemen gereken sıra; her zaman aşağıdan yukarıya ve temizden kirliye doğru bir mantıkla ilerlemelidir. Bu sıralama, ekipmanların birbiri üzerine tam oturmasını ve hiçbir noktadan sızıntı almamanı sağlar. Yanlış sıralama, özellikle maske ve tulum birleşim yerlerinde açıklık kalmasına neden olabilir.
Uzmanlarca belirlenen ve güvenlik protokollerinde kabul gören standart giyinme sırasını aşağıda senin için listeledim:
- Hazırlık: Üzerindeki takıları çıkar ve saçlarını topla.
- İş Tulumu: İlk olarak tulumu giy ama kapüşonunu henüz kapatma.
- Bot/Ayakkabı: İş ayakkabılarını giy ve tulum paçalarını botun üzerine geçir (veya tulumun özelliğine göre içine sok).
- Maske: Toz veya gaz maskeni tak, sızdırmazlık testini (nefes vererek kontrol) yap.
- Gözlük: Eğer tam yüz maskesi kullanmıyorsan, koruyucu gözlüğünü maskenin üzerine tam oturacak şekilde yerleştir.
- Kapüşon: Tulumun kapüşonunu maske ve gözlüğün üzerinden geçecek şekilde kapat.
- Eldiven: En son eldivenlerini tak ve tulum kollarının eldiven manşetlerini kapattığından emin ol.
Tozlu ve kimyasal ortamlarda koruyucu ekipman seçimi nasıl olur?
Doğru ekipman seçimi, ortamdaki maddenin türüne (toz, asit, solvent) ve maruziyet sürene göre belirlenir. Tozlu ortamlarda partikül tutma kapasitesi (P1, P2, P3) ön plandayken, kimyasal ortamlarda malzemenin “geçirgenlik süresi” en kritik kriterdir. Yanlış filtre veya kumaş seçimi, ekipman takıyor olsan bile zararlı maddelerin vücuduna sızmasına neden olabilir.
Seçim yaparken şu karşılaştırmalı kriterleri göz önünde bulundurmalısın:
- Tozlu Ortamlar İçin: Eğer sadece kaba toz varsa FFP1, ince tozlar ve metal dumanları varsa FFP3 maske tercih etmelisin. Gözlerinin tahriş olmaması için toz sızdırmaz (ventilli) gözlükleri listene eklemelisin.
- Kimyasal Ortamlar İçin: Çalıştığın kimyasalın “Güvenlik Bilgi Formu”nu (SDS) mutlaka oku. Solventlerle çalışıyorsan A tipi (kahverengi kodlu), asitlerle çalışıyorsan E tipi (sarı kodlu) filtre kullanmalısın.
- Tulum Standartları: Tozlara karşı Tip 5, hafif sıvı sıçramalarına karşı Tip 6 standartlarına sahip tulumları seçerek koruma seviyeni optimize edebilirsin.
Özet
Tozlu ve kimyasal ortamlarda güvenlik; doğru KKD seçimi, CE sertifikası kontrolü ve belirli bir hiyerarşiye göre (tulum, maske, gözlük, eldiven) giyinme disipliniyle sağlanır. Risk analizine uygun ekipman kullanmak, hem anlık kazaları hem de uzun vadeli meslek hastalıklarını engelleyen en güçlü kalkanındır.
