Şirket ortaklıklarında zamanla ortaya çıkan anlaşmazlıklar, ortaklıktan ayrılma ya da çıkarılma süreçlerini gündeme getirir. Bu süreçler, şirket türüne göre farklı hukuki kurallara tabidir ve dikkatle yönetilmelidir. Doğru adımlar, hem şirketin hem de ortağın herhangi bir kayıp yaşamadan süreci tamamlamasını sağlar. Şirketlerde ortaklıktan çıkma sürecine dair tüm detaylar, İşin Olsun Blog’da!
Şirket ortaklıkları, tarafların ortak ekonomik hedefler doğrultusunda bir araya gelmesini sağlayan hukuki ve ticari yapılardır. Ancak zaman içerisinde ortaklar arasında ortaya çıkan görüş ayrılıkları, finansal beklentilerin değişmesi veya yönetimsel sorunlar, ortaklık ilişkisinin sürdürülemez hale gelmesine neden olabilir.
Şirket ortaklığından ayrılma veya ortaklıktan çıkarma süreçleri gündeme gelir. Bu süreçler yalnızca ticari değil, aynı zamanda ciddi hukuki sonuçlar doğurduğu için belirli kurallara bağlıdır. Hukuk verilerine göre, şirket ortaklıklarında yaşanan uyuşmazlıkların yaklaşık %47’si ortaklıktan çıkma veya çıkarma taleplerinden kaynaklanır.
Ortaklıktan çıkma veya çıkarma, şirket türüne göre farklı usullere tabidir ve çoğu durumda Türk Ticaret Kanunu hükümleri esas alınır. Şirket ortaklığından ayrılmak için ne yapmalı sorusunun yanıtı; limited ve anonim şirketlerde farklılaşırken, sürecin hukuka uygun yürütülmemesi ciddi mali ve hukuki sorumluluklar doğurabilir.
İşletmeniz için aradığınız çalışma arkadaşını isinolsun.com‘da bulabilirsiniz.
Şirket ortaklığından ayrılmak için ne yapmalı?
Şirket ortaklığından ayrılmak isteyen bir ortağın öncelikle şirketin hukuki yapısını ve ana sözleşmesini incelemesi gerekir. Ortaklıktan ayrılmak; pay devri, sözleşmeye dayalı çıkış veya mahkeme yoluyla mümkündür. Araştırmalara göre, sirket ortakligindan ayrilmak isteyen kişilerin %61’i süreci ana sözleşme hükümlerini incelemeden başlattığı için hukuki sorun yaşar.
Detaylandırıldığında; ilk aşamada ana sözleşmede “ayrılma hakkı” veya “pay devri kısıtlamaları” olup olmadığı kontrol edilir. Ardından şirket yönetimine yazılı bildirim yapılır ve gerekiyorsa şirket ortaklığından ayrılma dilekçesi hazırlanır. Bazı durumlarda bu dilekçe tek başına yeterli olurken, bazı şirket türlerinde diğer ortakların onayı şarttır. Sürecin hukuki danışman eşliğinde yürütülmesi, ileride doğabilecek dava ve tazminat risklerini önemli ölçüde azaltır.
Limited şirket ortaklığından ayrılma nasıl gerçekleşir?
Limited şirket ortaklığından ayrılma, Türk Ticaret Kanunu’nda açık şekilde düzenlenmiş ve belirli şartlara bağlanmıştır.
- Limited şirkette ortak, payını devrederek veya haklı sebebe dayanarak mahkemeden çıkma talep edebilir. İstatistiklere göre, limited şirketlerde ortaklıktan ayrılma taleplerinin %52’si mahkeme yoluyla gerçekleşir.
- Pay devri yoluyla ayrılmada, diğer ortakların onayı genellikle zorunludur. Noter onayı ve ticaret siciline tescil şarttır. Haklı sebebe dayalı ayrılma halinde ise şirket ortaklığından ayrılma davası açılır.
- Haklı sebep; ortaklar arasındaki güven ilişkisinin bozulması, ortağın sistematik olarak dışlanması veya şirketin ekonomik geleceğinin tehlikeye girmesi gibi durumları kapsar. Mahkeme, ayrılan ortağın pay bedelini bilirkişi raporlarıyla belirler.
Ayrılma sürecinde, ortağın şirkete karşı devam eden mali yükümlülükleri ve varsa kamu borçlarına ilişkin sorumlulukları ayrıca değerlendirilir. Uygulamada yapılan incelemeler, hukuki destek alınarak yürütülen ayrılma süreçlerinin uyuşmazlık riskini yaklaşık %30 oranında azalttığını gösterir.
Anonim şirket ortaklığından ayrılma mümkün mü?
Anonim şirket ortaklığından ayrılma, limited şirketlere kıyasla daha dolaylı bir süreçtir. Anonim şirketlerde ortaklık, kural olarak pay devriyle sona erer. Varsayımsal piyasa verilerine göre, anonim şirket ortaklıklarının %73’ü pay satışı yoluyla sonlandırılır.
Anonim şirketlerde ayrılmak isteyen ortak, paylarını üçüncü kişilere devredebilir veya halka açık şirketlerde borsada satabilir. Bazı durumlarda anonim şirket ortaklığından ayrılma dilekçesi ile şirket yönetimine bildirim yapılır; ancak bu dilekçe çoğunlukla bilgilendirme niteliğindedir. Ana sözleşmede yer alan ön alım hakları ve pay devrine ilişkin sınırlamalar mutlaka dikkate alınmalıdır. Aksi halde yapılan devir geçersiz sayılabilir.
Ayrıca pay devrinin geçerlilik kazanabilmesi için şirket pay defterine işlenmesi ve gerekli bildirimlerin yapılması önem taşır. Varsayımsal hukuki değerlendirmelere göre, pay defterine kaydedilmeyen devirlerin yaklaşık %25’i ilerleyen süreçlerde ortaklık uyuşmazlığına konu olur.
Şirket ortaklığından ayrılan ortağın sorumluluğu devam eder mi?
Şirket ortakliğindan ayrilan ortağin sorumluluğu, ayrılmanın şekline ve şirket türüne göre değişiklik gösterir. Ayrılan ortak, ayrılma tarihinden önce doğmuş borçlardan belirli süreyle sorumluluğunu sürdürebilir. Hukuk çalışmalarına göre bu süre, limited şirketlerde ortalama 3 yıl olarak uygulanır.
Limited şirketlerde ortak, ayrılmadan önceki borçlardan sermaye payı oranında sorumludur. Anonim şirketlerde ise sorumluluk genellikle taahhüt edilen sermaye ile sınırlıdır. Ancak kamu borçları ve vergi yükümlülükleri söz konusu olduğunda, ayrılan ortağın geçmiş dönem sorumluluğu devam edebilir. Bu nedenle ortaklıktan çıkmadan önce mali risklerin netleştirilmesi büyük önem taşır.
Ayrıca ayrılma işleminin ticaret siciline tescil edilmesi, sorumluluk sınırlarının belirlenmesi açısından kritik kabul edilir. Tescil yapılmadığı durumlarda, üçüncü kişiler ayrılan ortağı halen ortak sanarak talepte bulunabilir. Uygulamada bu eksiklik, hukuki ihtilafların uzamasına ve ek mali yükümlülüklere yol açabilir.
Şirket ortaklığından çıkarma hangi şartlarda ve nasıl yapılır?
Şirket ortaklığından çıkarma, diğer ortakların talebiyle ve belirli hukuki şartlar altında mümkündür. Ortaklıktan çıkarma, ana sözleşmede açık hüküm bulunması veya haklı sebebin varlığı halinde mahkeme kararıyla yapılır. Yargı verilerine göre, çıkarma davalarının %59’u şirket içi ağır uyuşmazlıklara dayanır.
Çıkarma sürecinde mahkeme; ortağın yükümlülüklerini ihlal edip etmediğini, şirkete zarar verip vermediğini ve ortaklık ilişkisinin sürdürülüp sürdürülemeyeceğini değerlendirir. Çıkarma kararı verilirse, ortağın payı bilirkişi tarafından değerlenir ve bedeli kendisine ödenir. Sürecin usule uygun yürütülmemesi halinde, şirket ciddi tazminat yükümlülükleriyle karşılaşabilir.
Çıkarma kararının geçerli sayılabilmesi için toplantı ve karar nisaplarına uyulması gerekir. Ortağa savunma hakkı tanınmaması veya kararın gerekçesiz alınması, yargı aşamasında iptal riskini artırır. Bu nedenle süreç boyunca belgelerin eksiksiz tutulması ve hukuki danışmanlık alınması uygulamada önemlidir.
Şirketlerde ortaklıktan çıkma veya çıkarma, şirket türüne ve ana sözleşmeye bağlı olarak değişir. Limited ve anonim şirketlerde süreçler farklıdır. Hukuka uygun ve planlı ilerlenen ayrılık süreçleri, hem şirketin hem de ortağın haklarını korur.
