Maaş bordrosunda görünen SGK kesintileri, çoğu çalışanın brüt ve net ücret arasındaki farkı sorgulamasına neden olur. 2026 yılında brüt asgari ücretin 33.030,00 TL olarak belirlenmesiyle birlikte prime esas kazanç sınırları ve kesinti tutarları da yeniden şekillendi. Çalışanların cebine giren net ücreti belirleyen bu kesintilerin nasıl hesaplandığını, hangi kalemlerden oluştuğunu ve işveren tarafında yaratılan toplam maliyeti bilmek, hem bordroyu doğru okumak hem de yıllık gelir planlaması yapmak açısından değerli bir bilgi kaynağıdır. Aşağıda 2026 yılı için geçerli SGK prim yapısı, oranları ve pratik hesaplama yöntemleri sade bir dille anlatılmaktadır.
SGK primi nedir ve nasıl hesaplanır?
SGK primi, Sosyal Güvenlik Kurumu'na hizmet akdiyle çalışan sigortalılar (4/a kapsamı) ve işverenler tarafından prime esas kazanç üzerinden yatırılan zorunlu bir sosyal güvenlik ödemesidir. Hesaplamanın temeli, çalışanın brüt ücretinin prime esas kazanç olarak alınması ve bu tutar üzerinden yasal oranların uygulanmasıdır. 2026 yılında prime esas kazancın günlük alt sınırı, asgari ücretin otuzda birine karşılık gelmekte; günlük üst sınır ise bu tutarın 9 katı olarak belirlenmektedir. Aylık brüt asgari ücretin 33.030,00 TL olduğu düşünüldüğünde, alt sınır bu tutara göre şekillenmekte, üst sınır ise bunun yaklaşık 7,5 katına ulaşmaktadır. Bir çalışanın brüt ücreti alt ve üst sınırlar arasında kalıyorsa, kesintiler doğrudan bu tutar üzerinden hesaplanır. Ücret üst sınırı aştığında ise prim tavan üzerinden yapılır ve fazla kısım prim matrahına dahil edilmez.
2026 SGK prim oranları ne kadar?
2026 yılında normal statüdeki bir çalışanın brüt ücretinden yapılan toplam SGK kesintisi %15 seviyesindedir. Bu kesintinin %14'lük kısmı malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası ile genel sağlık sigortasını kapsayan SGK işçi payı, %1'lik bölümü ise işsizlik sigortası işçi payı olarak Kuruma yatırılır. İşveren tarafında ise 4/a kapsamındaki sigortalılar için toplam prim oranı %16,75 olarak uygulanmaktadır; bu oran malullük-yaşlılık-ölüm, genel sağlık sigortası, kısa vadeli sigorta kolları ve işsizlik sigortası işveren payını içermektedir. Yasal indirim ve teşviklerden yararlanan işverenlerde genel sağlık sigortası hissesinin 5 puanlık kısmı Hazinece karşılanabilmekte, bu durumda işveren maliyeti fiilen düşmektedir. Emekli olarak çalışmaya devam edenler için ise SGK primi yerine sosyal güvenlik destek primi (SGDP) uygulanır ve bu prim yapısı normal çalışanınkinden farklı işler.
Çalışanların SGK kesintileri hangi kalemlerden oluşur?
Bordroda yer alan SGK kesintileri, tek bir kalem gibi görünse de aslında iki ayrı prim başlığından oluşur. Brüt ücretin %14'ü SGK işçi payı olarak kesilir ve bu kalem malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortasını finanse eder. %1'lik ikinci kalem ise işsizlik sigortası işçi primidir ve çalışanın işsiz kalması halinde İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ödenek almasını sağlar. Bu iki kalem toplam %15 oranında bir kesintiyi ifade eder ve brüt ücretten doğrudan düşülür. Ayrıca gelir vergisi ve damga vergisi de bordroda yer almakla birlikte bu kalemler SGK'ya değil, Gelir İdaresi Başkanlığı'na aktarılır ve SGK primi başlığı altında değerlendirilmez. Prime esas kazanç üst sınırını aşan ücretlerde ise kesinti yalnızca tavan tutarı üzerinden yapılır; tavanı aşan kısımdan SGK primi hesaplanmaz.
İşveren maliyeti hesaplaması nasıl yapılır?
İşveren maliyeti, çalışanın brüt ücretine ek olarak işveren tarafından ödenen SGK ve işsizlik sigortası paylarının eklenmesiyle bulunur. Aşağıdaki adımlar, bu hesaplamayı sade biçimde ortaya koymaktadır.
- Brüt ücretin belirlenmesi: Çalışanla anlaşılan aylık brüt ücret, hesaplamanın başlangıç noktasıdır. 2026 yılı için asgari ücretle çalışan bir kişide bu tutar 33.030,00 TL olarak alınır.
- İşveren SGK payının hesaplanması: Brüt ücret, işveren prim oranı olan %16,75 ile çarpılır. Bu oran, kısa vadeli sigorta kolları, malullük-yaşlılık-ölüm, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası işveren hissesini kapsar.
- Teşvik ve indirimlerin uygulanması: 5 puanlık genel sağlık sigortası indirimi gibi teşviklerden yararlanan işverenlerde, hesaplanan prim tutarından ilgili indirim düşülür. Bu durumda işveren fiili prim oranı %16,75 seviyesine iner.
- Toplam maliyetin bulunması: Brüt ücret ile net işveren prim tutarı toplanır. Sonuç, çalışanın işverene aylık toplam maliyetini gösterir. Yıllık maliyet için bu tutar 12 ile çarpılır; ikramiye, prim ve yasal izin ödemeleri varsa ayrıca eklenir.
Çalışanlar için yıllık toplam SGK prim hesaplaması
Yıllık toplam SGK prim yükü, aylık kesintinin 12 ay üzerinden hesaplanmasıyla ortaya çıkar ve çalışanın brüt ücretine göre farklılık gösterir. Örneğin 2026 yılında brüt asgari ücretle (33.030,00 TL) çalışan bir kişinin aylık toplam SGK kesintisi, %15 oranı üzerinden yaklaşık 4.954,50 TL seviyesinde oluşur; bu tutar yıllık bazda yaklaşık 59.454,00 TL'lik bir kesintiye karşılık gelir. Brüt ücreti daha yüksek olan bir çalışanda kesinti tutarı da orantılı biçimde artar; ancak prime esas kazanç üst sınırının aşıldığı ücretlerde yıllık kesinti, tavan üzerinden sabitlenir. Bu hesaplama, çalışanın emeklilik gün sayısı, prim ödeme gün sayısı ve ileride bağlanacak aylık miktarı açısından da belirleyicidir. Yıllık kesinti tutarını takip etmek, hem net yıllık gelir planlaması yapmak hem de e-Devlet üzerinden hizmet dökümünü kontrol ederek eksik prim ödemesi olup olmadığını görmek açısından yararlıdır. Bordro ve mevzuat konusunda güvenilir bilgi arayan çalışan ve işverenler için hazırlanan İşin Olsun blog içerikleri, iş hayatında bilinçli kararlar almak isteyenlere yol göstermeye devam ediyor; iş arayışı için İş Bul.
Yasal Uyarı: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali danışmanlık niteliği taşımaz. SGK mevzuatı ve prim oranları zaman içinde değişebildiğinden, kendi durumuna özel bir karar almadan önce güncel mevzuatın ve bir uzman görüşünün dikkate alınması faydalı olacaktır.
